فقر فکری و فرهنگی از جمله مهم‌ترین نقاط ضعف افراد و خانواده‌های آسیب‌دیده است که از آنان تحت عنوان ایتام آل محمد (ص) یاد می‌شود. بر اساس روایات ایتام بر دو قسم هستند: ایتام ظاهرى و ایتام معنوی، ایتام ظاهری افرادی هستند كه پدر و یا مادر خود را از دست داده‌اند. اما يتيم‌هاى معنوى، كه از آن‌ها به «ايتام آل محمد (ص)» تعبير شده، پیروانی هستند كه امام به‌منزله پدر آن‌هاست، اما از حضور پدر محروم هستند، از این رو، این گروه نیز از ایتام هستند و كفالت آنان بر عهده علما و دانشمندان دينى است. پيامبر اسلام (ص) در رابطه با گروه دوم فرمودند: «شديدتر از يتيمى كه پدرش را از دست داده، شيعه‌اى است كه امام خود را از دست داده و دستش از دامان وى كوتاه است.»[1] امام جواد (ع) فرمودند: «به درستى هر كه سرپرستى يتيمان آل محمد- همان‌ها كه از امامشان دور افتاده و در حيرت جهل غوطه‏ور و در دستان دشمنان ناصبى ما اسيرند- را بر عهده گيرد و ايشان را نجات داده و از سرگردانى برهاند، و شياطين را با دفع وسوسه‏هايشان مغلوب سازد، و بر ناصبيان [دشمنان اهل‌بیت عليهم السلام‏] توسّط حجّت‌هاى پروردگار و دلایل امامانشان چيره شود، مقام و منزلتش نزد خداوند به بهترين وجهى بر شخص عابد برترى و فضيلت يابد، فضيلتى به‌مراتب بالاتر از فضل آسمان بر زمين و عرش و كرسى و پرده‏هاى آسمان، و برترى اين جماعت بر گروه عابدان همچون فضيلتى است كه ماه شب بدر بر كم‏سوترين ستاره آسمان دارد.»[2] احساس وابستگی به سازمان‌های خیریه، نداشتن مهارت در تربیت فرزند، ضعف عقل معاش و عدم آگاهی از برخی احکام اولیه فقهی و... از جمله مواردی است که همیار به‌عنوان یک آموزش‌دهنده می‌تواند در آموزش آن ایفای نقش کند. این نکته نیز لازم به ذکر است که در این فرایند، گاهی اوقات همیار به‌عنوان یادگیرنده، درس‌هایی از همین گروهای فرا می‌گیرد. امیرالمؤمنین علی (ع) خطاب به فرزندش امام حسن (ع) چنین فرمودند: «ای فرزندم! آدم فقیر، حقیر است، سخنش خریدار ندارد. مقام و مرتبتش شناخته و دانسته نمی‌شود. فقیر اگر راست‌گو باشد، او را دروغ‌گو می‌نامند و اگر زاهد باشد، نادانش می‌خوانند. ای فرزندم! هر که به فقر گرفتار آید به چهار خصلت گرفتار می‌شود: به سستی در یقین و کاستی خرد و شکنندگی در دین و کمی شرم و حیا در چهره، پس پناه می‌برم به خدا از فقر.»[3] «بحث‌هایی که این خانم همیار مطرح می‌کند هم به در من می‌خورد و هم به درد بچه‌ام و به نظر من بحث‌های ایشان به درد همه خانواده‌های جامعه می‌خورد. من به‌راحتی با ایشان درد دل می‌کنم و مسائلی که نمی‌توانم به دیگران بگویم را با ایشان در میان می‌گذارم. با آمدن این خانم به منزل ما بسیاری از مشکلات من، مخصوصاً مشکلاتی که در رابطه با آموزش و تربیت بچه‌ام داشتم همگی برطرف شده و الآن رابطه خوبی بین من و بچه‌ام برقرار است.» (کد مددجویی: 1601099592) «بی‌شک هرگز نمی‌توان پذیرفت که در جامعه ما، این اندازه نیازمندی و فقر فکری و معنوی و مادی وجود دارد. در میان خانواده‌های هدف همیاری من افرادی وجود دارند که حتی خواندن حمد و سوره بلد نیستند، نمی‌توانند بنویسند و بخوانند؛ مشکلات و گرفتاری‌های پیچیده فراوانی در زندگی ‌آن‌ها وجود دارد. همیاری این خانواده‌ها را یک توفیق می‌دانیم که نصیب ما شده تا در خدمت این خانواده‌های نیازمند باشیم، از این رو همواره خدا را شکر می‌کنیم، زیرا یکی از توفیقاتی که در مسیر همیاری برای ما حاصل شده این است که از نزدیک درد دردمندان را لمس می‌کنیم و قطعاً این مسئله تأثیر قابل‌توجهی در زندگی ما دارد. میزان رضایت ما از زندگی و داشته‌ها را بیشتر می‌کند؛ سعه‌صدر و تحمل ما را بالا می‌برد، انگیزه ما برای خدمت‌رسانی و گره‌گشایی از خانواده‌های نیازمند را بیشتر می‌کند، تعاملات و ارتباطات اجتماعی ما را جهت خاصی می‎بخشد و ...»   [1]. الإحتجاج على أهل اللجاج (للطبرسي)، ج‏ 1، ص 16. [2]. همان، ص 1۷. [3]. جامع الاخبار (للشعیری)، ص 110.